انتقادات و پیشنهادات خود را برای ما ارسال کنید. تا بتوانیم بهترین خدمات را به شما عزیزان ارائه کنیم.

واحد پشتیبانی ثبت اصناف
صفحه اصلی article-مقاله پزشکی سلامت مشکل مواد شوینده و فاظلاب

مشکل مواد شوینده و فاظلاب

مشکل مواد شوینده و فاظلاب
مشکل مواد شوینده و فاظلاب

ورود شوینده‌ها به فاضلاب به لحاظ بروز مسائل و عوارض متعدد چون پدیده مغذی شدن و تجزیه ناپذیری گروه سخت شوینده‌‌ها و ایجاد کف و ... سبب آلودگی منابع آبی و محیط زیست می‌شود.

● عهده دار مکاتیات

در این مقاله ترکیب شیمیایی شوینده‌ها، مشکلات زیست‌محیطی ناشی از شوینده‌ها و تأثیرات فسفات در محیط زیست و راهکارهای مقابله با این مشکلات نظیر انتخاب مواد اولیه مناسب، تهیه محصولاتی با کارایی بیشتر، کاهش مواد پرکننده، تجزیه‌پذیری شوینده‌ها و تولید محصولات شوینده کنسانتره بررسی و پیشنهادهایی به منظور کاهش اثرات مخرب شوینده‌ها در محیط زیست ارائه شده است.

● مقدمه

آشنایی با صابون به عنوان اولین پاک کننده به قرنها پیش برمی گردد، ولی رشد جمعیت و توجه انسان به بهداشت موجب شد که تولید صابون با منشأ طبیعی جوابگوی مصرف نباشد. در نتیجه از اوایل قرن نوزدهم میلادی مواد شوینده مصنوعی به نام دترجنت وارد بازار شد. استفاده از دترجنتها پس از جنگ جهانی دوم گسترش یافت.

به ترکیباتی که علاوه بر انحلال و پخش در‌ آب قدرت پاک کنندگی آن را افزایش ‌دهند دترجنت گفته می‌شود. انواع طبیعی پاک کننده‌ها مثل صابون، گل سرشور و غیره از زمانهای قدیم مورد استفاده قرار گرفته‌اند ولی آنچه که امروز به نام دترجنت مصرف می‌شود سنتیک (تولید شده به صورت مصنوعی) می‌باشد. ورود این مواد در زندگی انسان به سرعت باعث کاهش کاربرد انواع طبیعی پاک کننده‌ها شده است

کف کردن صابونها در آبی که املاح کلسیم و پتاسیم داشته باشد به تأخیر می‌افتد در نتیجه این املاح باعث کاهش قدرت پاک کنندگی می‌شوند. در حالی که این مشکل به علت فرمول خاص دترجنتها تا حدود زیادی برطرف شده است

اجزای شیمیایی یک پاک کننده به طور کلی به سه دسته عمومی طبقه‌بندی می‌شود:

۱) سورفاکتانتها (مواد فعال سطحی یا مواد مؤثر)

۲)سازنده‌ها (پرکننده‌ها)

۳) مواد متفرقه

سورفاکتانت‌ها به عنوان عامل خیس کننده عمل کرده کشش سطحی آب را کم می‌کنند در نتیجه آب بهتر وارد بافت الیاف می‌گردد. این مواد همچنین ذرات کثیف و آب را به یکدیگر اتصال می‌دهند
سازنده‌ها نقش اصلی در پاک کننده‌ها دارند و عامل جدا کنندگی هستند. سازنده‌ها، یون‌های منیزیم و کلسیم موجود در آب سخت را به شکل یون‌های بزرگ محلول در آب درمی‌آورند. مواد سازنده خاصیت قلیایی در آب ایجاد می‌کنند و مانع از نشست مجدد لکه‌ها می‌شوند. امروزه بیشترین سازنده‌های متداول مورد استفاده، پلی‌فسفات‌ها هستند

پاک کننده‌ها دارای مواد دیگر مختلفی از قبیل براق کننده‌ها، عطرها، عوامل ضد خوردگی، آنزیم‌ها، نرم‌کننده‌ها، خوشبو کننده‌ها و مات کننده‌ها هستند

دترجنتها اصولاً ترکیبات آلی زنجیره‌ای کربن‌دار هستند که دارای ۲ قطب هیدروفیل و لیپوفیل می‌باشند. قطب هیدروفیل، آب دوست و قطب لیپوفیل، چربی دوست می‌باشد.

بر اساس خصوصیات قطب هیدروفیل دترجنتها به ۳ گروه تقسیم می‌شوند

۱) دترجنتهای آنیونی: این ترکیبات در اثر یونیزاسیون در محیط آبی به یونهایمنفی که در آن R یک زنجیر کربنی طولانی الکیلی و یک یون مثبت که اغلب سدیم است تفکیک می شوند. بیشترین دترجنت مصرفی در منازل و مصارف عمومی در این گروه قرار دارد

۲) دترجنتهای کاتیونی: این دترجنتها در اثر یونیزاسیون به یونهای مثبت گروه آمونیومی که دافع آب است و گروه یون‌های منفی جاذب آب تبدیل می‌شود و دارای قدرت زیاد باکتری کشی می‌باشند 
۳) دترجنتهای خنثی: این پاک کننده‌ها از ترکیب چند شاخه اتیلن بر روی یک ریشه‌ای که دافع آب است حاصل می‌شود و بهترین مثال از آنها پلی‌گلیکول اتوالکیل فنل است که قدرت پاک کنندگی شدیدی دارد

شوینده‌ها بر اساس مواد فعال سطحی به دو دسته سخت و نرم تقسیم می‌شوند که شوینده‌های نرم شامل LABS یا الکیل بنزن سولفونات خطی هستند که تجزیه پذیر می‌باشدشوینده‌های سخت که شامل ABS یا الکیل بنزن سولفونات شاخه‌ای می‌باشند از این گروه می‌توان به مشهورترین عامل دودسیل بنزن سولفونات سدیم اشاره کردکه‌به دلیل داشتن شاخهٔ فرعی در محیط زیست تجزیه نمی‌شود و سبب آلودگی محیط زیست می‌گردد

در کشورهای پیشرفته با ارتقاء بهداشت و پاکیزه‌تر شدن محیط زندگی، بدون تردید مصرف پاک کننده‌ها افزایش یافته و لزوماً با رعایت جنبه‌های اقتصادی همراه شده استبرای ترسیم آینده‌ای که حتی‌الامکان کمتر دچار خطا و اشتباه باشد نگرشی بر روند تولید محصولات، تغییرات فرمولاسیون و مصرف مواد اولیه مختلف در سطح جهان ضروری است. به طور کلی در کشورهای پیشرفته وضعیت شوینده‌ها متأثر از تغییراتی در فرمولاسیون محصولات بوده است مثل تمایل به تولید محصولات عاری از فسفات و یا تمایل به ساخت پودرهای سنگین و غیره 
● اثرات زیست‌محیطی شوینده‌ها و راهکارهای مقابله با آنها

سالهای زیادی است که صنایع صابون و دترجنت به دلیل ایجاد آلودگی‌هایی در آب مانند آلودگی کف و مغذی شدن توجه مسئولان محیط ‌زیست را به خود جلب نموده است. دترجنتها پس از مصرف به همراه پساب به دریاچه‌ها یا رودخانه‌ها ریخته می‌شوند و بر روی محیط‌زیست تأثیر مخرب می‌گذارند. آلودگی محیطزیست ناشی از مصرف دترجنتها بیشتر از نظر دو عامل قابل بررسی است.

 

 

۱) اثر مواد مؤثر موجود در دترجنت

۲) اثر مواد پر کننده موجود در دترجنت

آثار سوء حیاتی شوینده‌ها بر محیط زیست عبارتند از

۱) تجمع کف بر روی آبهای سطحی و جلوگیری از عمل اکسیژن‌گیری آب 

۲) تولید بو و طعم نامطبوع در آب 

۳) اثرات سمی بر موجودات زنده مانند انسان، موجودات آبی و گیاهان 

۴) تخریب و انهدام اکوسیستم 

۵) حذف و کاهش مواد معلق آب در حضور شوینده‌ها به صورت دلخواه مقدورنیست

۶) به خودگیری میکروبها بیماری‌زا و مساعد نمودن شرایط محیطی در جهت شیوع بیماریها 

۷) اشکال در امر انعقاد و ته‌نشینی و صاف کردن آب 

۸) وقوع پدیده EUTROFICATION به لحاظ مصرف فسفاتها 

۹) تجزیه‌ناپذیری گروه سخت دترجنتها 

۱۰)ایجاد واکنش فیزیولوژیکی در مصرف کننده آب آلوده

 


به بررسی برخی از مهمترین آثار سوء شوینده‌ها و راهکارهای مقابله با آنها پرداخته می‌شود
همچنان که پاک کننده بیشتری به وسیله پساب به آبهای طبیعی اضافه می‌شود، کف بیشتری ایجاد می‌کند که تأثیر به‌سزایی در محیط زیست دارد. عامل ایجاد کف، سورفاکتانت پاک کننده‌ها می باشد.

وجود کف در حوضهای هوادهی در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب میزان انتقال اکسیژن به فاضلاب را به شدت تقلیل می‌دهد به طوری که گاهی تقلیل راندمان تصفیه در اثر کف دترجنتها به ۸۰ درصد می‌رسد. در حوضهای ته‌نشینی اولیه وجود ماده مؤثر دترجنت مانع ته‌نشینی کامل مواد معلق می‌شود و چربی موجود در فاضلاب در اثر کف زیاد به سایر قسمتهای تصفیه خانه نیز راه می‌یابد ماهیان و آبزیان نیز از آثار سوء شوینده‌ها بی‌بهره نیستند زیرا شوینده‌ها باعث کاهش میزان اکسیژن گیری آب می‌شوند. شوینده‌ها قادرند حالت و کیفیت پروتئین را تغییر دهند و متابولسیم باکتری‌ها را مختل سازند و موجب کندی اعمال حیاتی آنها گردند، این امر ناشی از اثر شوینده‌ها در کاهش کشش سطحی آب می‌باشد

غشاء میکروارگانسیم‌ها در اثر شوینده‌ها پاره شده و موجب از بین رفتن آنزیم‌ها می شود. این موارد در مورد مصرف دترجنتهایی است که ماده مؤثر آن تجزیه شونده نیست. اما مواد مؤثر تجزیه شونده در روشهای تصفیه و دیگر موارد یاد شده اشکالات مهمی به وجود نمی‌آورد 
به عنوان طرحی در جهت جلوگیری از پدیده کف کردن، الکیل بنزن سولفونات‌های خطی LAS در جهان مورد استفاده قرار گرفتند که جایگزین گروه آلکیلی شاخه‌دار ABS به منظور سهولت تجزیه شدند . عموماً LAS در مقایسه باABS سریعتر و شدید‌تر تجزیه می شود. البته سرعت تجزیه LAS با موقعیت گروه فنیلی تحت تأثیر قرار می‌گیرد.

از طرفی تولید کنندگان تمام تلاش خود را صرف توسعه مواد خام دترجنت با قابلیت تجزیه بیشتر کردند. یکی از این مواد آلفااولفین سولفونات‌ بدون گروه فنیل(AOS) هستند. AOS به دلیل کارآیی خوب شستشو، مانند پاک‌کنندگی، قدرت کف کنندگی و خواص آبکشی آن، یکی از بهترین سورفاکتانت‌ها می‌باشد. پاک‌کنندگی AOS نسبت به LAS، در آبهای سخت، کمتر کاهش پیدا می‌کند. طبق آزمایش‌های انجام شده بر روی حیوانات، ایمنی AOS اثبات شده است و هیچ مورد غیرعادی در آزمایش مسمومیت مزمن و حاد مشاهده نشده است.

با توجه به بحران نفت در سال ۱۹۷۳ میلادی تمایلات شدیدی برای معرفیسورفاکتانتهایی که از مواد خام طبیعی حاصل شوند پدیدار شد. یکی از این موادآلفاسولفوفتی ‌اسیدمتیل‌استر 
(a-SFme) 
بود بعدها این ماده نظر سازندگان دترجنت را به دلیل درجه تجزیه‌پذیری زیاد و قابلیت پایداری در مقابل کلسیم، به عنوان سورفاکتانت آنیونی در دترجنت‌های بدون فسفات جلب کرد.

a-SFMe را می‌توان از روغن موجود در خرما یا نارگیل به دست آورد. a-SFMe ساخته شده از روغن نخل، مواد فعال در سطح آنیونی دارای طول زنجیر الکیل C۱۸, C۱۶, C۱۴ هستند. از دیدگاه قدرت پاک کنندگی، a-SFMe با توجه به طول زنجیر کربنی به طریق زیرطبقه‌بندی می‌شود:

C۱۶a- SFMe>C۱۸a-SFMe>C۱۴a-SFMe

نتیجه قابل ذکر این است که C۱۶a- SFMe و C۱۸a-SFMe به طور نسبی قدرت پاک کنندگی بالاتر از مواد فعال سطحی موجود مثل LAS و یا AS را نشان می‌دهد. قدرت پاک‌کنندگی تقریبی a-SFMe به صورت زیر می‌باشد:

C۱۶a- SFMe, C۱۸a-SFMe>LAS(C۱۲)>AS(C۱۲), C۱۴a-SFMe

با وجود این، a-SFMe هنوز موقعیت سورفاکتانتهای صنعتی LAS و AS را به دست نیاورده است. دلیل اصلی این امر عدم شناخت کافی تکنولوژی سولفوناسیون a-SFMe با کیفیت بالاست
نگرانی کنونی محیط زیست بیشتر در مورد سازنده‌هاست. این مواد مشکل تجزیه زیست محیطی را ندارند بلکه فرآورده‌های هیدرولیز سازنده‌ها (ارتوفسفات‌ها) مسلماً دارای فسفر         می باشد که باعث اشکال در فرآیند تغذیه طبیعی می‌شود. آبی که در آن مواد مغذی مانند نیترات و فسفات در اثر تخلیه فاضلاب زیاد باشد محیط خوبی برای رشد بیش از اندازه آلگها خواهد بود.

این آلگها در اثر پدیده فتوسنتز با مصرف مواد غذایی موجود در آب باعث زیاد شدن اکسیژن در محیط می شوند. چون عمر این آلگها کوتاه است و از بین رفتن بیولوژیکی آنها مستلزم صرف مقدار زیادی اکسیژن می باشد، لذا بیلان اکسیژن محیط به هم می‌خورد و با کاهش این ماده حیاتی، فعل و انفعالات بی‌هوازیپیشرفت می‌کند در نتیجه به مرور لجن کف جریانها افزایش یافته و از عمق مفید کانالها کاسته شده و انواع گیاهان در این منطقه رشد می‌کنند و تمام منطقه به مرداب تبدیل می‌شود این پدیده EUTROPHICATION نامیده می شود. از سالهای ۱۹۶۸ و ۱۹۶۹ میلادی سر و صدای آلودگی آب در اثر این پدیده در آمریکا بپا خواست و دترجنتهای حاوی فسفات به این جرم محکوم شدند بنابراین یکی از مهمترین علت‌های مغذی شدن آب، فسفر ناشی از مصرف دترجنتهای سنتزی خانگی است. برای حل این مسئله و رفع این آلودگی سعی شد که به طور تدریجی فسفات‌های موجود در دترجنتها را کاهش دهند و مادهٔ دیگری راجایگزین کنند. در یک مطالعه و تحقیق مشترک که توسط تهیه‌کنندگان زئولیت صورت گرفت، ویژگیهای زئولیت مناسب برای‌جایگزین‌شدن و توسعه و ترویج مصرف زئولیت در دترجنتها مطرح شد .

زئولیتها، ترکیبات طبیعی یا مصنوعی‌آلومینیم سیلیکاتها می باشندساختمان مولکولی زئولیت یک چهار وجهی با چهار اتم اکسیژن در حول یک اتم سیلیس(SiO۴) می‌باشد و رئوس این چهاروجهی‌ها با اشتراک گذاشتن اتم اکسیژن بهم متصل می‌شوند تا واحدهای ساختمانی کوچک ثانویه را شکل دهند که خود با اتصال به همدیگر دامنه وسیعی از چند وجهی‌ها را تشکیل می دهند. پس از شناسایی خواص فیزیکوشیمیایی منحصر به فرد زئولیت توجه بسیاری از محققین علوم مختلف به این رشته جلب گردید و طی ۳۰ سال گذشته توسعه فوق‌العاده‌ای در زمینه علوم مختلف پدید آمد. ساختمان و ترکیب شیمیایی زئولیتهای طبیعی و فرمهای اصلاح شده گونه‌های مختلف، آنها را منابع بالقوهمهمی در زمینه‌های کاربردی و تحقیقاتی مختلفی از جمله تبادل یون، جذب و واجذب گازها و نیز استفاده به عنوان کاتالیست نموده است انتخاب زئولیت به عنوان جایگزین فسفاتها به دو خاصیت اساسی متکی می باشد اول ظرفیت تعویض یونی بالا حتی در آب سرد و دوم سرعت جایگزینی بالا که بتواند یونهایی مانند کلسیم را به سرعت اسیر کند. در میان زئولیتهای سنتز شده انواع A و P ومشخص شده است که زئولیت A به فرم سدیم (NaA) نسبت به کاتیون کلسیم گزینش پذیری بسیار خوبی دارد ولی نسبت به منیزیم چندان مؤثر نیست در حالیکه زئولیت X تبادل با یون منیزیم را به سرعت و به خوبی انجام می دهد. بنابراین استفاده از مخلوط این دو زئولیت بسیار مؤثر خواهد بود

● استفاده از دترجنتهای کنسانتره، راهکاری نوین

در اثر فشارهای محیط زیستی در سراسر دنیا از سال ۱۹۸۷ میلادی انواع جدیدی از دترجنتهای کنسانتره به بازار جهان وارد شد. دترجنتهای کنسانتره هم در حجم و هم در وزن متراکم شده اند و وزنی ۵/۲ به ۴ و حجمی معادل ۱ به ۴در مقایسه با انواع موجود دارنداستفاده از پودرهای کنسانتره دو مزیت دارد یکی صرفه جویی در انرژی و منابع است و دیگری صرفه جویی در فضای انبارخانه‌ها، حمل و نقل و فضای لازم در خرده‌فروشی‌ها می‌باشد. همراه با ورود دترجنتهای پودری کنسانتره به بازار، مواد افزودنی جدید نظیر سلولز قلیایی و لیپازها قلیایی، فعال کننده برای پراکسید نیز در این زمینه معرفی شدند

 

منبع : http://forum.gigapars.com/showthread.php?p=21437

مطالب مرتبط



تفاوت عمل بینی های گوشتی با استخوانی

تفاوت عمل بینی های گوشتی با استخوانی بیشتر مربوط به ضخامت پوست آنها است . عمل بینی امروزه به عنوان یکی از شایع ترین جراحی های زیبایی محسوب می شود و مخاطبان خاص و عام خود را دارد . جراحی بینی اغلب به افرادی توصیه می شود که دچار مشکلات حاد تنفسی هستند و به نحوی در این حوزه با مش ...

بیشتر بخوانید »

راز عمل بینی بازیگران و افراد مشهور

آیا از راز عمل بینی بازیگران و افراد مشهور اطلاع دارید عمل بینی بازیگران و هنرمندان نیز میتواند با توجه به خواسته و شرایط بازیگر انجام گیرد یکی از انواع جراحی پلاستیک و زیبایی، عمل بینی است که در بین بازیگران نیز مشاهده میشود راز عمل بینی بازیگران چیست ؟  باز ...

بیشتر بخوانید »

بوتاکس

بب ایجاد فلج موقت در عضلات ریز و متعدد موجود در صورت می شود که انقباض آنها سبب ایجاد چین و چروک اطراف چشم و خطوط اخم عمودی و افقی می شود . نکته  مهم پس از تزریق Botox این مساله است که چهره حالت خشک و بی روح پیدا نکند . دکتر حامد عباسی با انتخاب دوز مناسب و محل دقیق تزریق از ای ...

بیشتر بخوانید »

انواع مدل های بینی و خصوصیات آن

انواع مدل های بینی و خصوصیات آن موضوعی است که در این مطلب به آن می پردازیم . صحبت در مورد انواع مدل های بینی کمی سخت می باشد چرا که بینی یکی از عضو های بسیار خاص بدن می باشد که می توان در مورد آن حرف های بسیاری را گفت . انواع مدل های بینی یکی از انواع مدل های بینی مدل سر بالا م ...

بیشتر بخوانید »

جراحی سینوس

جراحی سینوس ها با هدف تخلیه محتویات سینوس ها از ترشحات و یا احتمالا توده پاتولوژیک داخل آنها و باز کردن راه تخلیه  ترشحات سینوس ها به داخل بینی انجام می شود . در بیشتر مواقع این کار به وسیله آندوسکوپ انجام می شود ، که حسن آن ، انجام جراحی با حداقل تهاجم و بدون ایجاد برش پوستی ...

بیشتر بخوانید »

پولیپ بینی

پولیپ بینی رشد مخاط حفره بینی و سینوس های اطراف بینی به شکل برجستگی صورتی کم رنگ است که اغلب با آلرژی و گاهی با آسم همراه است . پولیپ های کوچک اغلب بدون علامت هستند و نیاز به درمان هم ندارند . در مواردی که پولیپ بزرگ شود علائمی ایجاد می شود که این علائم بر اثر انسداد در دها ...

بیشتر بخوانید »

شکستگی بینی

شکستگی بینی به دلیل آسیب جسم سخت ایجاد می شود که ممکن است با آسیب پوست روی بینی همراه باشد یا نباشد . همچنین ممکن است با آسیب دیگر استخوان های صورت همراه باشد یا اینکه به تنهایی رخ دهد  . این شکستگی در رده شایع ترین شکستگی های انسان است و به دلیل اثری که روی زیبایی ظاهری صو ...

بیشتر بخوانید »

انحراف تیغه بینی

انحراف تیغه بینی به این معنا است که دیواره نازک (سپتوم بینی) بین سوراخ های بینی شما به سمت یک طرف و دارای انحراف است . انحراف تیغه بینی در حالتی شکل میگیرد که سپتوم بینی بین دو طرف کاهش می یابد و یا منحرف می شود که این اتفاق در بعضی افراد بیشتر است .  انحراف تیغه بینی و ن ...

بیشتر بخوانید »

پروتز گونه و چانه

پروتز گونه و چانه نام جراحی زیبایی های برجسته سازی و اصلاح حالت دو عضو گونه و چانه می باشد . پروتز گونه می توان برای برجسته کردن و هارمونیک  کردن گونه ها از پروتز دائمی گونه استفاده کرد ، انواع مختلفی از پروتز گونه وجود دارد که شایع ترین آنها پورکس و سیلیکون است. می توان ب ...

بیشتر بخوانید »

جراحی زیبایی گوش یا اتوپلاستی

جراحی زیبایی گوش یا اتوپلاستی یک جراحی زیبایی برای تغییر سایز و حالت گوش می باشد . گوش ها دارای طراحی و شکل خاصی هستند . نه تنها شکل لاله گوش، بلکه زاویه قرارگیری آن در محور های مختلف نسبت به بقیه اجزای صورت و جمجمه در ایجاد ظاهر خوشایند و هارمونیک گوشها مهم است . عمل جراحی ات ...

بیشتر بخوانید »